Multikulturalizmdən bildiyimiz kimi, bikulturalizmə müvafiq olaraq müsəlmanlar və hindlilər Hindistanda birgə yaşaya bilmirdilər. Ayrı-ayrılıqda  müstəqillik qazanmaqla  5 fərqli mədəniyyət yarandı. Nəticədə bu fərqli mədəniyyətlər  qanun keşikçilərindən siyasətçilərə ötürüldü. Biz Hindistanın bikultural ideyasına uyğun  olaraq, yüksək səviyyəli  Pakistan və müsəlman mədəniyyətləri kimi monokultural qrupda inkişaf etməyə başladıq.

Biz Pakistanın mədəni fəaliyyətini qəbul edə bilmirdik. Bizim Allahın tək, başçının və kitabımızın tək, dilimizin isə vahid olduğu barədə öz baxışlarımız  var idi.
Biz 1973-cü ildə milli qrupların da müəyyən qədər tanıdığı Konstitusiyanı təsis etməyə müvəffəq olduq. Bu Konstitusiya  ən azı dörd mövcud mədəniyyəti əhatə edən Pakistanın əsasını təşkil edirdi. Bizim güclü hərbçilərimiz vardı. Şərqin milli qruplarının ayrı-ayrılıqda möhkəmlənməsindən ehtiyat edərək, biz guclü strukturların köməkliyi ilə qonşu ölkələrdə, xüsusən, Əfqanıstandakı ziddiyyətli vəziyyəti tədqiq etdik.

On dörd il ərzində mən bu qənaətə gəlmişəm ki, son illərdə Pakistanda demokratiyanın tam bərpasından sonra edilən dəyişiklikər  bizim dövrdə böyük əhəmiyyətə malikdir. Bu dəyişikliklər Pakistana və qonşu xalqlara böyük ümid verir. Biz əsas  mədəniyyətləri tanımağa hazırıq. Bu isə o deməkdir ki, leqal mədəniyyətlərlə birgə sülh içində yaşayaraq, multikulturalızmin zəifləməsinin qarşısını ala bilərik və qonşu olkələrdəki mədəniyyətləri özümüzdə birləşdirərək, çoxmədəniyyətli dövlətə çevrilə bilərik. Lakin bizim hələ də problemlərimiz mövcuddur. Əsas problem fundamentalist insanların problemidir. Onlar vahid mədəniyyətin və vahid dilin zorla tətbiq  olunmasını istəyirlər. Lakin xalqımızın, hökumətimizin, silahlı qüvvələrin köməkliyilə biz bunu tənzimləməyə  çalışırıq, ancaq deyərdim ki, bu istiqamətdə az nailiyyətlər əldə etmişik.

Arsel Brass 
Pakistan