Aleksandr Duqinin "Ethnos and Society" kitabının tezislərindən çıxardığım qısa nəticələr. Sadələşdirirəm ki, hamı anlasın. Xüsusilə də, millətçilik azarına tutulanlar....

1. Reallıqda ciddi statik etnos yoxdur, yəni heç bir millət sabit deyil, zaman keçdikcə dəyişikliyə uğrayır.

2. Millət etnosun formalaşdırılmış şəklidir.

3. Etnos fundamental antropoloji kateqoriya olsa da, onun strukturu zaman-zaman dəyişir, geridönməz keyfiyyət dəyişikliklərinə məruz qalır.

2. Etnosdan millət, xalq, böyük cəmiyyətlər yaranır.

Duqin deyir ki, bütün millətlər tarix boyu dəyişir. Yəni indi gördüyümüz ruslar, ingilislər, türklər, almanlar və digərləri min il, 500 il, hətta 100 il qabaqkı etnoslar deyil. Onlar artıq ataları və babaları kimi deyil, yeni struktura və keyfiyyətə malikdirlər. Dilləri, dünyagörüşləri, məişətləri, mentalitetləri, hətta bəzisinin adı da dəyişib.

Məsələn, biz azərbaycanlılar öz mənşəyimiz etibarilə türk, tat, ləzgi, kürd, talış və s. olsaq da, bu etnoslar artıq bizim keçmişimizdir. İndi keyfiyyətcə yeni millət formalaşıb və onun adı azərbaycanlıdır. Kimsə onu geri qaytara bilməz və bu yöndə edilən cəhdlər ağılsızlıqdır. Biz ancaq irəli gedə bilərik. İrəlidə bizi nə gözləyir, onu demək çətindir, ancaq azərbaycanlılıq da əbədi deyil. O da bir gün sona çatacaq. Eynilə rusluq, almanlıq, fransızlıq, ərəblik, farslıq, ingilislik və s. kimi.

SSRİ dövründə sovet xalqı adlı toplum formalaşmışdı. Odur ki, kimsə milli mənsubiyyətindən danışanda hamı diksinirdi. Yəni hamımız sovet vətəndaşıyıq da, nə fərqli var, rus, moldovan, gürcü və ya özbək. Bunun süni surətdə dağıdılması bizi geriyə atdı və fəlakətlərə səbəb oldu. Çünki tarixin inkişaf dinamikası pozuldu.

Keçmişə qayıtdığımız üçün onun reallıqlarını bərpa etdik. Yadımıza düşdü ki, 20-ci əsrin əvvəllərində türk olmuşuq, ermənilərlə dalaşmışıq. Odur ki, hamısını bərpa etməyə girişdik və etdik. Ancaq bunlar bizə xeyir gətirdimi? Yox! Mümkün də deyil. Çünki irəliləməli olan tarixi prosesi geri qaytarmaq istədik.

Bu gün əlbəttə, hər kəs keçmişini xatırlaya, yada sala, onunla fəxr edə, onu elmi araşdırma mövzusuna çevirə bilər. Amma ona qayıtmağa cəhd axmaqlıqdır. Monqollar heç vaxt Çingiz xanı dirildə bilməzlər. Bu mümkün deyil. Çünki o, keçmişdir. Ancaq irəli baxsalar, keyfiyyətcə başqa nailiyyətlər əldə edə bilərlər.

Bu gün çoxları yazır: dövlətçiliyimiz, bayrağımız, nə bilim, nəyimiz əbədidir. Qardaş, bu dünyada əbədi heç nə yoxdur. Yer kürəsi belə əbədi deyil. Hətta Günəşin özü də. Odur ki, boş-boş danışmaqdansa, elm, fəlsəfə, məntiq öyrənmək, düşünüb danışmaq lazımdır...

Nadir Qocabəyli